Marul ve Maruliye Tohumu Ekmekten Hasada Kadar

Marul, ev bahçeciliğine yeni başlayan biri için en affedici sebzelerden biridir. Hızlı çimlenir, çok yer kaplamaz, saksıda da toprakta da yetişir. Tohum ektikten yaklaşık 40-60 gün sonra salata kasesine gidebilir. Bir de şu var: marulun hasadı parça parça yapılabilir. Yani tek bir bitkiden haftalar boyunca yaprak toplayabilirsiniz. Aşağıda tohum paketini açtığınız andan mutfağa girdiği ana kadar tüm süreci sırayla anlatıyorum.

Doğru Tür ve Doğru Zaman

Marul serin hava sebzesidir. İdeal sıcaklık aralığı 10-20 °C civarıdır. Hava 25 °C üzerine çıkıp uzun süre kalırsa bitki tohuma kalkar (salkım yapar), yapraklar acılaşır. Bu yüzden zamanlama, gübreden bile önemlidir.

• İlkbahar ekimi: Son donlardan 3-4 hafta önce viyole tohum ekin, hava ılıdıkça dışarı alın.
• Sonbahar ekimi: Ağustos sonu-Eylül ekimleri genelde en lezzetli marulu verir. Sıcaklık düştükçe yaprak tatlanır.
• Kışlık: Ilıman bölgelerde kış boyunca yavaş yavaş büyümeye devam eder.
• Yaz: Yalnızca yarı gölgede ve sıcağa dayanıklı çeşitlerle denenmeli.

Tür seçiminde yeni başlayan için en kolayı yaprak marul tipleridir (lolo rosso, salata marulu, meşe yaprağı). Baş bağlayan tipler (iceberg, kıvırcık göbekli) daha uzun sürer ve daha çok yer ister. Maruliye ise farklı bir bitkidir; hindiba ailesindendir, hafif acılığı vardır, sıcağa marula göre daha dayanıklıdır. Bakımı hemen hemen aynıdır, tek fark hasat sonrası acılığı azaltmak için dış yaprakların bir süre bağlanarak beyazlatılmasıdır.

Tohum Ekimi ve Çimlenme

Marul tohumu küçüktür ve ışık görünce daha iyi çimlenir. Derine gömerseniz çıkmaz. Bu detayı atlayan çok kişi tohumu suçlar.

1. Viyol gözlerini ya da geniş bir kabı tohum harcıyla doldurun, hafifçe bastırın.
2. Her göze 2-3 tohum bırakın. Üzerine sadece 3-5 mm ince harç serpin.
3. Püskürtücüyle nemlendirin. Sulama kabıyla dökerseniz tohum kayar.
4. Kabı 15-20 °C'de, aydınlık bir yere alın. Sıcak kalorifer üstü gerekmez, hatta zararlıdır.
5. 3-8 gün içinde çıkışlar görünür. Çimlendikten sonra en güçlü fideyi bırakıp diğerlerini makasla kesin.

Tohum ekim ve çimlenme konusunda temel prensipler her sebzede benzer: sabit nem, aşırı sıcak olmayan ortam, çıkıştan sonra bol ışık. Işık az olursa fideler uzayıp incelir, sonra devrilir. Sitede tohum ekim ve çimlenme rehberinde anlatılan püf noktaları marul için de geçerlidir.

Tohum yerine fide almak

Acele ediyorsanız hazır fide de iyi bir başlangıçtır. Fide alırken kök topağı dolgun, yaprakları diri, sap kısmı kısa ve kalın olanları seçin. Uzamış, sararmış, saksısından kök taşmış fideler tutmakta zorlanır. Fideli bitki seçimi ve satın alma konusundaki ölçütler burada da işe yarar.

Yer, Toprak ve Dikim

Marul derin kök yapmaz. Bu yüzden 15-20 cm derinliğinde bir kap bile yeter. Balkonda geniş ve alçak saksılar, uzun dikdörtgen kasalar çok verimlidir.

• Toprak: Gevşek, humuslu, su tutan ama göllenmeyen karışım. Bahçe toprağına harç ve elenmiş yanmış gübre karıştırın.
• Güneş: Günde 4-6 saat güneş ideal. Yazın öğle güneşini kesen bir konum daha iyidir. Güneş-gölge dengesine göre bitki yerleştirmek marulda doğrudan lezzeti etkiler.
• Aralık: Yaprak marulda 15-20 cm, baş bağlayanlarda 25-30 cm.
• Dikim derinliği: Kök boğazını toprak üstünde bırakın. Gömerseniz çürür.

Fideler 4-5 gerçek yaprağa ulaştığında yerine alınır. Nakil öncesi 3-4 gün dışarıda alıştırma yapın; birden açığa çıkan fide şok geçirir. Fidelerin bahçeye nakli konusunda anlatılan sertleştirme adımlarını atlamayın.

Sulama, Gübre ve Sorunlar

Marulun tek büyük ihtiyacı düzenli nemdir. Su kesilip sonra bol verilirse yapraklar acılaşır, bitki tohuma kalkar.

• Toprağın üst 2-3 cm'i kuruduğunda sulayın. Saksıda bu yazın her gün olabilir.
• Sabah erken sulayın. Akşam ıslak kalan yaprak mantar davet eder.
• Suyu köke verin, yaprakları ıslatmamaya çalışın.
• Toprak üstüne bir parmak kalınlığında malç (kuru yaprak, saman) nemi korur.

Gübrede abartmaya gerek yok. Dikimden 2-3 hafta sonra azot ağırlıklı sıvı bir gübre ya da seyreltilmiş solucan gübresi çayı 10-15 günde bir yeterlidir. Aşırı azot yaprakları gevşetir ve zararlıları çeker.

En sık karşılaşacağınız sorunlar:

• Salyangoz ve sümüklüböcek: Marulun bir numaralı düşmanı. Akşam elle toplama, saksı kenarına kül/kahve telvesi, tuzak kaplar işe yarar.
• Yaprak biti: Yaprak altlarını kontrol edin. Erkenken güçlü su püskürtmesi veya arap sabunu çözeltisi çözer.
• Mildiyö: Yapraklarda sarı lekeler, altta grileşme. Sık dikimden ve akşam sulamasından kaçının.
• Tohuma kalkma: Ortada dikine bir sap çıkarsa geri dönüş yok. Kalan yaprakları hemen toplayın.

Hasat: Sırrı Parça

Son yazılar

• Sarıcı ve Sallanan Bitkiler ile Duvar Bahçesi Tasarımı
• Kesme Çiçek Bahçesinde Uzun Ömürlü Koku: Misk Gülleri
• Bahçede Su Tasarrufu: Damla Sulama Sistemi Kurulumu
• Balkonda Taze Maydanoz: Kesilen Yerinden Yeniden Büyütme
• Fideli Domates Fidelerinin Çocuk Saksıdan Bahçeye Nakli
• Mevsimle Değişen Güneş Konumu ve Bahçe Planlama