Mutfaktan çıkan çay posası, sebze kabukları ve kuru yapraklar çöp değil. Doğru koşullarda bir araya getirildiğinde bunlar toprağın en iyi besin kaynağına dönüşür. Ev kompostu, hem saksı toprağını canlandırır hem de bahçe topraklarının su tutma kapasitesini artırır. Üstelik hiçbir şey satın almanıza gerek yoktur. Yeni başlayan biri için bu, ev bahçeciliğinde ilk büyük "başardım" anıdır.
Toprak canlı bir yapıdır. İçinde bakteriler, mantarlar, solucanlar yaşar. Bitki köklerinin besini almasını sağlayan da bu canlı topluluktur. Zamanla saksı toprağı sıkışır, mikroorganizma sayısı düşer ve bitki yavaşlar.
Kompost bu döngüyü yeniden başlatır. Kimyasal gübre gibi ani bir besin şoku vermez; besini yavaş yavaş salar. Bu yüzden yakma riski neredeyse yoktur.
Bir doğal gübre toprak karışımına girdiğinde etkisi haftalar içinde değil, aylar boyunca sürer. Sabır gerektirir ama kalıcıdır.
Bahçeniz varsa köşeye bir yığın kurabilirsiniz. Balkonda yaşıyorsanız kapaklı bir plastik kova veya hazır kompost kutusu yeterlidir.
Kompostun tek kuralı denge. İki tür malzeme vardır:
Kaba bir oran: bir ölçek yeşil, iki ölçek kahverengi. Kötü koku aldıysanız yeşil fazladır; kuru kahverengi malzeme ekleyin.
Haftada bir karıştırın. Havalandırma çürümeyi hızlandırır. Nem oranı sıkılmış sünger kadar olmalı; damlamamalı, toz gibi de olmamalı.
Balkon kovasında olgunlaşma 2–4 ay sürer. Bahçe yığınında hava sıcaklığına göre daha hızlı da olabilir. Hazır kompost koyu kahverengidir, orman toprağı gibi kokar ve içindeki malzemeler tanınmaz hale gelmiştir.
Elde ettiğiniz malzemeyi doğrudan saksıya doldurmayın. Kompost tek başına ekim ortamı değildir; besin yoğunluğu yüksek, drenajı zayıftır. Karışım olarak kullanılır.
Bir kürek olgun kompostu bez torbaya koyup 10 litre suda 24–48 saat bekletin. Rengi açık çay gibi olana kadar seyreltip sulama suyuna katın. Yapraktan değil, kökten verin. Saksı bitkileri için ayda bir yeterlidir.
| Belirti | Nedeni | Çözüm |
|---|---|---|
| Ağır, ekşi koku | Fazla nem, oksijen yok | Karıştır, kuru karton ekle |
| Hiç ayrışmıyor | Çok kuru veya parçalar iri | Su serp, malzemeyi küçült |
| Sinek üşüşmesi | Üstte açık mutfak atığı | Yeni atığı kahverengiyle ört |
| Yaprak uçlarında yanma | Olgunlaşmamış kompost | Bekletmeye devam et |
Bir uyarı daha: ham kompost köke zarar verebilir. İçinde tanınabilir kabuk parçaları varsa henüz hazır değildir. Ayrıca kompost her ihtiyacı karşılamaz. Çok çiçek veren veya meyve tutan bitkiler dönem dönem ek besleme ister; gübre türlerini karşılaştırmak burada işe yarar.
Mutfak atığınızı biriktirmeye bugün başlayın. İlk kovanız olgunlaşana kadar geçen süre, aslında toprağınızı tanıma süresidir. Sulama düze