Bir balkon, birkaç saksı ve günde on beş dakika. Domates, biber ve salata yetiştirmek için gerçekten gereken şey bu kadar. Toprağı olmayan bir evde bile yiyecek üretmek mümkün; yeter ki saksı derinliği, güneş ve sulama düzeni doğru kurulsun. Aşağıda küçük alanda sebze yetiştirmek isteyen biri için sıfırdan bir yol haritası var.
Sebzeler ışık ister. Balkonunuzun günde kaç saat direkt güneş aldığını bilmeden saksı almayın. Bir hafta boyunca sabah, öğle ve ikindi saatlerinde balkona bakıp not alın.
Rüzgâr da ışık kadar önemli. Yüksek katlarda sürekli esen rüzgâr yaprakları kurutur, uzun bitkileri devirir. Saksıları duvar dibine çekmek veya balkon korkuluğuna hasır germek işi çözer. Hangi bitkinin ne kadar güneşe ihtiyacı olduğunu ayrıntılı anlatan güneş ve gölge rehberi bu aşamada iyi bir başlangıç.
Balkonda en sık yapılan hata küçük saksı kullanmak. Kök alanı yetersiz kalınca bitki büyümez, sararır, meyve tutmaz. Şu derinlikleri hedefleyin:
| Sebze | En az saksı hacmi | Derinlik |
|---|---|---|
| Salata, roka, ıspanak | 5-8 litre | 15-20 cm |
| Maydanoz, fesleğen, nane | 5 litre | 20 cm |
| Biber, acı biber | 10-15 litre | 25-30 cm |
| Domates, patlıcan | 20-30 litre | 35-40 cm |
| Salatalık, kabak | 25-30 litre | 35 cm |
Bahçe toprağını saksıya doldurmayın. Sıkışır, su tutmaz, havalanmaz. Bunun yerine kendi karışımınızı yapın:
Saksının altında mutlaka delik olsun. Deliklerin üstüne bir parça kırık saksı veya çakıl koyun, toprak akmasın. Balkonda tabaklık kullanıyorsanız su birikip beklemesin; kökler sürekli suda kalırsa çürür. Toprak karışımı ve hazırlığı konusunda daha derine inen ayrı bir rehber de sitede mevcut.
Yeni başlıyorsanız kararı sebzeye göre verin.
Fide seçerken gövdesi kalın, yaprakları koyu yeşil, boyu kısa ve tıknaz olanları tercih edin. Uzamış, soluk, çiçek açmaya başlamış fideler zorlanır. Saksıdan çıkardığında kökleri topaklaşmış, sarmış olanları da almayın. Fide seçimiyle ilgili ipuçlarını ve tohumdan çimlendirme adımlarını anlatan yazılar seçim yapmanızı kolaylaştırır.
Dikim sırası şöyle:
Saksıdaki toprak bahçe toprağından çok daha hızlı kurur. Yaz aylarında domates her gün su isteyebilir. Ama takvime göre değil, toprağa göre sulayın: parmağınızı 2-3 cm daldırın, kuru geliyorsa su verin.
Saksıda besin sınırlıdır ve her sulamada bir kısmı akıp gider. Dikimden 3-4 hafta sonra gübrelemeye başlayın. Sıvı organik gübre veya solucan gübresi çayı iki haftada bir yeterli olur. Yaprak sebzelerde azot ağırlıklı, meyve veren sebzelerde çiçeklenme döneminden sonra potasyum ağırlıklı ürünleri tercih edin. Gübre türleri ve dozları hakkında ayrıntılı bilgi için ilgili rehbere bakabilirsiniz.
Domateste iki iş ihmal edilmemeli: koltuk alma ve destekleme. Ana gövde ile yan dal arasından çıkan sürgünleri küçükken parmakla koparın. Bitkiyi bir bambu çubuğa bezle bağlayın, gövde kalınlaşacağı için gevşek bağlayın.
Yaprakların altını haftada bir kontrol edin. Yapışkan izler, kıvrılmış yaprak uçları veya beyaz sinekler yaprak bitine işaret eder. Erken fark edilirse basınçlı su, arap sabunu çözeltisi veya neem yağı yeterli olur. Zararlılarla mücadele konusunda ayrı bir yazı, hangi belirtinin neye işaret ettiğini adım adım açıklıyor.
Salat