Bahar Mevsiminde Hangi Sebzeleri Ekmeliyiz

Bahar, ev bahçeciliğinde işin gerçekten başladığı mevsimdir. Toprak ısınır, günler uzar, tohumlar hızlı çimlenir. Ama "bahar geldi, ekelim" demek yetmez. Türkiye'de Antalya ile Erzurum arasında ekim takvimi neredeyse iki ay kayar. Yanlış zamanda ekilen bir domates fidesi soğuk bir gecede kararır; erken ekilen marul ise sıcak gelince hemen tohuma kaçar. Aşağıda bahar sebzesi ekim planını bölge bölge, ay ay çıkarıyoruz. Yeni başlıyorsanız listeye baştan sona bakın, sonra kendi ilinize en yakın satırı seçin.

Önce Şu İki Soruyu Cevaplayın

Takvime bakmadan önce iki şeyi netleştirmek gerekir. Bunlar tüm ekim planını belirler.

• Son don tarihiniz ne zaman? Bölgenizde ilkbaharın son gece donu genellikle hangi haftaya denk geliyor? Komşunuza, mahalle pazarındaki üreticiye ya da yakınınızdaki bir fidancıya sormak en pratik yoldur.
• Sıcak sevenler mi, soğuğa dayanıklılar mı? Sebzeler kabaca iki gruba ayrılır. Bu ayrımı bilmek, tarih hatalarının çoğunu önler.

Soğuğa dayanıklı sebzeler

Marul, ıspanak, roka, tere, maydanoz, turp, havuç, bezelye, soğan, sarımsak, pazı, lahana, karnabahar, brokoli, pancar. Bunlar hafif donu kaldırır. Toprak işlenebilir hale geldiği anda ekilebilir. Hatta serin havada daha lezzetli olurlar.

Sıcak seven sebzeler

Domates, biber, patlıcan, salatalık, kabak, fasulye, mısır, bamya, karpuz, kavun. Bunlar don görmez. Toprak sıcaklığı en az 15 °C olmalı. Don riski tamamen bittikten sonra dışarıya çıkar.

Pratik kural: soğuğa dayanıklıları son dondan 4–6 hafta önce ekin, sıcak sevenleri son dondan 1–2 hafta sonra dikin.

Bölgelere Göre Kaba Takvim

Aşağıdaki tablo, doğrudan toprağa ekim ve fide dikimi için genel bir çerçeve verir. Rakımı yüksek ilçelerde tarihleri 2–3 hafta geriye almanız gerekir.

Ay Ay Ne Yapılır

Mart

Mart, iki işin ayı: içeride tohum başlatmak, dışarıda serin sevenleri ekmek.

• Pencere önünde ya da ışık altında domates, biber, patlıcan tohumu ekin. Bu üçlü fide olmak için 6–8 hafta ister.
• Toprak avucunuzda top olup dağılıyorsa işlenmeye hazırdır. Çamur gibi yapışıyorsa bekleyin.
• Doğrudan ekin: turp, roka, ıspanak, marul, bezelye, havuç, soğan, maydanoz.
• Yatakları hazırlayın. Kompost karıştırın, taş ve kök temizliği yapın. Toprak hazırlığı konusunda ayrıntılı anlatım sitedeki bahçe toprağı rehberinde var.

Nisan

Nisan en yoğun aydır. Ama don riski hâlâ masadadır.

• Serin sevenlerin ikinci turunu ekin: marul, turp, pazı. 15 gün arayla ekim yaparsanız hasat aynı haftaya yığılmaz.
• Kabak, salatalık, fasulye tohumlarını nisan sonuna doğru doğrudan ekin. Kıyı bölgelerinde nisan başı olur.
• Fideleri sertleştirin. Dikimden bir hafta önce gündüz dışarı, gece içeri alın. Bu adım atlanırsa fideler şok yer.
• Aldığınız fidenin gövdesi tıknaz, yaprakları koyu yeşil olsun. Uzamış, sararmış fide almayın.

Mayıs

Mayısta don korkusu çoğu yerde biter. Sıra sıcak sevenlerde.

• Domates, biber, patlıcan fidelerini yerine dikin. Domatesi gövdesinin bir kısmı toprağa girecek şekilde derin dikin; gömülen gövdeden yeni kök çıkar.
• Fasulye, mısır, bamya, kabak ekimi için ideal ay.
• Destek çubuklarını ve ipleri dikimle birlikte kurun. Bitki büyüdükten sonra kazık çakmak kökleri yaralar.
• Malç örtün. 3–5 cm saman ya da kuru çim, toprağı nemli tutar, yabancı otu azaltır.

Balkonda ve Küçük Alanda Bahar Ekimi

Bahçeniz yoksa da bahar ekimi yapılır. Saksıda ölçü, derinliktir.

1. 10–15 cm derinlik: roka, marul, tere, turp, fesleğen, maydanoz.
2. 20–30 cm derinlik: biber, salatalık, çilek, bodur fasulye.
3. 40 cm ve üzeri: domates, patlıcan, kabak.

Balkonda ana kısıt güneştir. Meyve veren sebzeler günde en az 6 saat direkt güneş ister. Kuzeye bakan balkonda domates yerine yeşillik ekin; sonuç daha tatmin edici olur. Balkon düzeni ve güneş